İngilizce
Almanca
İspanyolca
Fransızca
Türkçe
Kılavuzlara Geri Dön
Ödeme Geçidi ile Ödeme İşlemcisi Arasındaki Farklar: Türk İhracatçılar için Net Karşılaştırma
"Ödeme geçidi" ve "ödeme işlemcisi" pazarlama metinlerinde birbirinin yerine kullanılır. Sözleşmede ve mühendislikte ise birbirinin yerine geçmez. Biri checkout'un güvenlik sorumlusu, diğeri bankalar arasında parayı taşıyan tesisatçıdır.
Bu rehber, her birinin ne yaptığını, acquirer ve merchant hesabıyla nasıl etkileşime girdiklerini, Türk ödeme ekosisteminde (iyzico, PayTR, Param, Garanti BBVA Sanal POS, İş Bankası Sanal POS) bu rollerin nasıl dağıldığını ve kripto geçitlerinin tüm yığını tek bir bileşene nasıl indirgediğini örneklerle açıklar.
Kripto Ödemelerini Kabul Ederek İşinizi Geliştirin
Kısa Cevap
Ödeme geçidi alıcının verisini checkout'ta toplar, şifreler, tokenleştirir ve yetkilendirme isteğini iletir. Ödeme işlemcisi bu isteği kart şebekesi üzerinden ihraççı bankaya taşır, uzlaşmayı batch'ler ve fonu işyeri hesabına indirir.
Ödeme geçidi
Ön yüz yazılımı. Checkout'ta yaşar. Veriyi güvenle iletir. Milisaniye düşünür. PCI kapsamında.
Ödeme işlemcisi
Arka uç servisi. Acquirer ve kart şebekelerine bağlı. Yetkilendirme, takas, uzlaşma. Saniye ve günlerle düşünür. Para transferi düzenlemesine tabi.
Modern sağlayıcıların büyük kısmı iki rolü tek üründe birleştirir. Kripto geçitleri bir adım ileri gider: geçit, işlemci ve merchant hesabını tek bir blok zinciri tabanlı sisteme indirir.
Geçidin Gerçek İşleri
Geçit, ödeme yığınının ön kapısıdır; hassas veriyi işletmenizin sunucusundan mümkün olan en hızlı şekilde uzaklaştırmakla yükümlüdür. Yaptığı işler: yakalama (hosted fields, drop-in SDK veya yönlendirme); TLS 1.3 şifreleme; kart PAN'ının geçit veya ağ token'ıyla değiştirilmesi (Visa Token Service, Mastercard MDES); 3DS2 orkestrasyonu; cihaz parmak izi, hız, BIN ülkesi ve AVS/CVV gibi sahtekârlık sinyalleri; onay, ret veya doğrulama isteği yanıtının checkout'a yönlendirilmesi. Kripto tarafında aynı dört iş blok zinciri ile konuşur: tekil yatırma adresi üretir, mempool'u izler, onayları sayar ve webhook fırlatır.
İşlemcinin Gerçek İşleri
İşlemci tesisatıdır. Görevleri: yetkilendirme yönlendirmesi (geçitten gelen isteği acquirer üzerinden Visa, Mastercard veya Troy şebekesine iletir); ISO-8583 mesajlaşması; decline kodu yönetimi (05, 51, 65); gün sonu takas dosyası ile uzlaşma; T+1 veya T+2 işyeri hesabı alacağı; chargeback bildirimleri ve representment süreci. Türkiye'de bankaların Sanal POS altyapıları (Garanti BBVA, İş Bankası, Yapı Kredi) bu işlemci görevinin büyük kısmını üstlenir; iyzico, PayTR ve Param gibi PSP'ler hem geçit hem de bankalar arası orkestrasyonu sağlar.
Roller Yan Yana
| Rol | Ne yapar | Nerede | Düzenleme |
|---|---|---|---|
| Ödeme geçidi | Yakalar, şifreler, tokenleştirir, yetkilendirme isteğini iletir | Checkout veya barındırılan sayfa | PCI DSS (teknik standart) |
| Ödeme işlemcisi | Yetkilendirme, takas, uzlaşmayı bankalar arasında taşır | Arka uç servis, şebekelere bağlı | Ödeme Hizmetleri Kanunu 6493 |
| Acquirer | İşyeri hesabını tutar, şebeke lisansı var | Banka (Garanti BBVA, İş Bankası, Yapı Kredi) | BDDK denetiminde banka |
| Merchant hesabı | Uzlaşılmış fonu tutar | Acquirer'da | Banka mevduat hesabı |
| Kart şebekesi | Mesajları yönlendirir, interchange belirler | Global | Özel şema (Visa, Mastercard, Troy) |
Kripto geçidi için bu tablonun alt beş satırı tek bir bileşene iner: geçit fatura yakalar, blok zinciri yetkilendirir ve takas eder, lisanslı bir KVHS fiat iniş yapar.
Örnek: 1.000 USD'lik Yurt Dışı E-Ticaret Satışı
Kart akışı: (1) Alıcı formu gönderir; geçit veriyi TLS ile alır, PAN'ı tokenleştirir. (2) İstek işlemciye gider, acquirer üzerinden Visa ağına ve ihraççıya. (3) İhraççı bakiyeyi ve 3DS2 sonucunu kontrol eder, 1,2 saniyede onay döner. (4) Gün sonunda takas dosyası gider. (5) T+1'de acquirer 968 USD işyeri hesabını alacaklandırır (%2,9 + 0,30 USD kesinti). (6) 60 gün sonra chargeback açılırsa 1.000 USD geri çekilir ve 25 USD dispute ücreti uygulanır.
Kripto akışı (USDC, Base L2): (1) Sunucu POST /invoices ile 1.000 USD ister. (2) Geçit kur kilidi, tekil adres ve 20 dakikalık fatura döner. (3) Alıcı MetaMask ile imzalar, mempool'a düşer. (4) 4-10 saniyede 1-2 L2 onayı alınır ve payment.completed tetiklenir. (5) İşletme 990-995 USD net kalan stablecoin'i kendi cüzdanında tutar ya da T+1 TRY hesabına indirir. Chargeback penceresi yok.
Ücret Katmanları: Kim Ne Alır
| Ücret | Kim alır | Tipik oran |
|---|---|---|
| Interchange | İhraççı banka (Visa/Mastercard belirler) | %1,50-2,10 + 0,10 USD |
| Şebeke ücreti | Visa, Mastercard, Troy | %0,10-0,15 |
| İşlemci markup | Ödeme işlemcisi | %0,30-1,00 |
| Geçit ücreti | Ödeme geçidi | 0,05-0,20 USD/işlem veya dahil |
| Chargeback ücreti | İşlemci/acquirer | 15-100 USD |
| Yurt dışı markup | İşlemci | +%0,80-1,50 |
Harmanlanmış halde Türk ihracatçı bir yurt dışı kartta tipik olarak %2,9 + 0,30 USD öder. AB içi satışlarda interchange tavanı sayesinde %1,4 civarına iner. Kriptoda işlemci ve acquirer katmanları yoktur; yalnızca geçit ücreti (%0,4-1,0) ve opsiyonel off-ramp spread'i (%0,5-1,5) vardır.
Ayrım Ne Zaman Önemli
Çoğu e-ticaret operatörü için geçit-işlemci ayrımı görünmezdir; paketli tek bir PSP ürünü alırsınız. Aşağıdaki durumlarda ayrım fiilen önemli hâle gelir: sabit oranlı bir Türk PSP'sinden Interchange++ fiyatlamaya geçerken; birden fazla işlemci arasında trafiği yönlendiren payment orchestration kurarken; yüksek riskli bir dikeyde onay alırken (onay acquirer sorunudur, geçit değil); AB, MENA veya ABD'de yerel acquiring için genişlerken decline oranını 5-12 puan düşürmek amacıyla; kripto geçidi eklerken (işlemci ve acquirer yığınının yerine geçer, neyin yerine geçtiğini bilmek gerekir).
GatewayCrypto ile Yığını Sadeleştirin
Tek sağlayıcıda geçit, işlemci ve uzlaşma.
- %1 altı sabit komisyon.
- Chargeback yok.
- T+0 kripto, T+1 TRY/USD/EUR fiat iniş.
- MASAK ve KVHS uyumlu ortaklıklar.
Kripto Ödemelerini Kabul Ederek İşinizi Geliştirin
Başlayın
Sıkça Sorulan Sorular
Hayır. Geçit ön uç yazılımıdır; veriyi yakalar ve şifreler. İşlemci arka uçtadır; bankalar arasında fon hareketini yönetir. Çoğu Türk PSP'si ikisini tek pakette sunar.
Sanal POS, bir Türk acquirer bankasının (Garanti BBVA, İş Bankası, Yapı Kredi) sunduğu işyeri hesabı ve işlemci arayüzüdür. Üstüne iyzico, PayTR veya Param gibi bir geçit bağlarsınız; ya da kendiniz doğrudan banka API'sine geçit görevi gören bir ara katman yazarsınız.
Kart için evet, her kart işleminde ikisi de gerekir. Kripto için tek geçit yeterlidir; blok zinciri işlemci görevini görür.
Tipik olarak PSP yani geçit, işlemci ve acquirer ilişkisini tek pakette sunan sağlayıcılar. Sözleşme tek, rapor tek, sabit veya karma oran modelleri yaygın.
Küçük işletmelerin kendi merchant hesabı açmadan, sağlayıcının hesabı altında kart kabul etmesini sağlar. Onboarding hızlıdır ama komisyonlar daha yüksek olur. Türkiye'de pratik olarak PSP'lerin alt-işyeri modeliyle benzer işler.
Hayır. Blok zinciri işlemci görevini görür. Geçit zinciri izler ve onayları sayar. Fiat iniş isteniyorsa SPK denetimindeki bir KVHS off-ramp görevini üstlenir.
Kart tarafında işlemci ve ihraççı banka (interchange) katmanı toplam maliyetin %80-90'ını oluşturur. Geçit ücreti genelde en küçük kalemdir; tek başına geçit değiştirerek harmanlanmış oran belirgin düşmez.
Gateway-agnostic bir mimari kullanıyorsanız evet. Paketli PSP'lerde ikisi birlikte değişir.
